Otomotiv sektörü yeni yıla umutlu başlarken, Ocak ve Şubat ayları temposunun markaları daha da umutlandırdığı görülüyor. Faizlerdeki düşüşün sürmesi, mevduat faizinin enflasyonun neredeyse altında kalması nedeniyle tüketiciler otomobili yeniden yatırım aracı olarak görmeye başladı. Buna ‘suni’ de olsa ikinci el fiyatlarının beklentilerin üzerinde zamlanması hatta sıfır km araçları bile geçmesi eklenince, herkesin gözü otomotiv pazarına çevrildi. 2020’de 75’ten fazla yeni modelin pazara sunulacak olması ve operasyonel filo kiralama şirketlerinin yaklaşık 70-85 bin araç arasında otomobil almayı planlamasının hiç kuşkusuz hareketliliği tetikleyeceğini ekleyeyim.
Peki geçen yıldan ağzı yanan şirketler, yaptığı bütçeler ve öngördükleri hedeflerle 2020’ye hazırlar mı? Otomotiv Distribütörleri Derneği (ODD) Ocak ayı satışlarından hemen sonra yıl sonu tahminini 50 bin adet artırarak 575-625 bin adede yükseltti. Sektörün önemli oyuncuları planlamalarını toplam pazarın 550-600 bin adet çıkacağına göre yaptı ama bu yıl da ürün sıkıntısı çekeceklermiş gibi görünüyor. 2019’da ana merkezlerine verilen düşük hacimli siparişlerin etkisi sürüyor, yeni modeller yeni yeni geliyor olması cabası. Yılın ilk yarısına kadar tedarikte sıkıntıların devam edeceğini duyuyorum. Otomotiv Yetkili Satıcıları Derneği (OYDER) Başkanı Murat Şahsuvaroğlu, sektörde kimsenin faizlerin bu kadar düşeceğini, talebin bu kadar artacağını ve erkene çekileceğini öngörmediğini belirtiyor.
Pazar 700 bine çıkarsa ne olur?
Şahsuvaroğlu, sorunu şöyle özetliyor: “Yıl başından bu yana 600 bin rakamı konuşuluyor. OSD, ODD ve OYDER bu rakamda hemfikir. OYDER başkanı olarak diyorum ki 600-650 bin olur. Ama Ocak ile Şubat’ın temposuna baktığımızı zaman sanki 700 bin de olur gibi düşünüyoruz. 600 bin ile 700 bin arasında büyük fark var. Demek ki bu hesapta talebin yüzde 15 gerisindeyiz.” Sektörün nabzını çok yakından tutan Şahsuvaroğlu’dan anlaşılan o ki mevcut şartların devam etmesi halinde otomotiv şirketleri 2020’de de tahminlerini tutturamayacak, tüketicilerin talebine tam olarak cevap veremeyecek. Mevsimsel olarak zayıf geçen ilk üç ayda talebe yetişemeyen markaların ne yapacağı merak konusu.
Siparişi 1.5 yıl önce veren var
Düsseldorf’ta sohbet ettiğim VW Ticari Araç Genel Müdürü Tolga Senyücel de birçok şirketin tahminlerinin düşük kalacağını söylüyor. Kendileri de hafif ticari araç için 115 bin adetlik bütçe yapmış ama 125-150 bin adetlere doğru gidebileceğinin altını çiziyor ve ekliyor: “Siparişi ana merkeze 1.5 yıl önce veriyoruz, bu yüzden geçen yılın son çeyreğinde tedarik sorunu yaşadık.” ‘Riske girip fazla sipariş versinler, stok maliyetine katlansınlar’ dediğinizi duyuyorum. Sistem bu kadar basit işlemiyor. Hele de yeni model geçişlerinde. Örneğin Skoda’nın amiral gemisi Octavia yenileniyor ve bu sırada yaklaşık 8 ay ürün verilemeyecek. Bu durum birçok yeni model için geçerli. Senyücel’e ‘Stok maliyeti mi yoksa araç bulamayan müşterilerin sıraya girmesi mi?’ diye sorduğumda hiç düşünmeden ‘Müşteriye cevap verememek çok kötü bir durum. Stok maliyetini her zaman karşılamaya hazırım” cevabını veriyor.
Şimdiden birçok marka ‘Nasıl daha fazla araç alırım’ hesabını yapıyor. Daralması beklenen bazı Avrupa ülkelerinden araç çekebilir miyim diye bakıyor. Orada da bir türlü Türkiye’de sorunu çözülemeyen e-call’a sahip modeller karşılarına çıkıyor. Görünen o ki geçen yıl krizde iş yapmak ne kadar sıkıntılı ise beklentilerin üzerine çıkan pazarda da hedefleri tutturmak bir o kadar zor. İşte burada vizyon sahibi, öngörüleri güçlü ve başarılı yöneticiler öne çıkacak. Belki de geçen yıl yönetimlerde başlayan değişiklikler ‘başarısız sonuçlar’dan sonra hızlanacak.
