Koronavirüs salgının etkileri tüm dünyada olduğu gibi ülkemizde de iyice hissedilmeye başlandı. Sosyal yaşantının yanı sıra ekonomik hayat adeta durma noktasına geldi. Milyarlarca kişinin gözü kulağı salgınla ilgili haberlerde. Hepimizin umudu kısa sürede koronavirüse karşı bir ilaç ve aşının bulunması. Ancak şimdilik elimiz kolumuz bağlı, her şey belirsiz. Bu salgın, tarih sayfalarında yerini alırken, ‘bilimin geldiği bu noktanın bile Covid-19’a karşı çaresiz kalması’ hafızalardan silinmeyecek. Yaşadığımız dönem, ‘koronavirüsten önce koronavirüsten sonra’ diye anılacaktır. Hiç kuşkusuz virüsten sonra hiçbir şey eskisi gibi olmayacak. Alışkanlıklar, sosyal hayat, ekonomik faaliyetler, iş modelleri değişecek. Bazı iş modelleri yok olacak.
Ekonomik hayat ve iş modelleri şimdiden farklı bir boyuta geçmeye başladı. Hoşumuza gitmese de uzaktan çalışma ve online hayata alışmaya başladık bile. Tüketicilerin alışkanlıklarıyla ilgili ise akıllara farklı senaryolar geliyor. Salgın sonrası toplu taşıma eskisi gibi kullanılacak mı? Uçak, otobüs, tren, metro, gemi, taksi, dolmuş, minibüse yeniden binilecek mi? İkinci el otomobil, araç kiralama tercih edilecek mi? Otellerde kalacak mıyız? Yoksa virüs paranoyası ile uzak mı durulacak? Toplu taşımayı tercih etmeyip imkanı olanlar otomobil almaya mı yönelecek? Talep bir anda patlayacak mı? Tek kişilik mobilite araçları mı öne çıkacak? 4.0 Endüstri Devrimi hızlanacak mı? Üretim tamamen robotlar ve 3 boyutlu yazıcılarla mı yapılacak? Şirketler uzaktan çalışma modeline mi geçecek? Otomobil satışları online mı olacak? Zaten tartışılan otomobil fuarları tamamen tarih mi olacak? Ve daha birçok soru, liste böyle uzayıp gidiyor…
Üretim yeniden Nisan’da başlar mı?
Ülkemizde her sektörde olduğu gibi otomotivde de zorlu bir süreç yaşanıyor. Otomotiv üretimi ve satışlar neredeyse tamamen durdu. Showroom trafiği bıçak gibi kesildi, acil durumlar dışında servise giren araç kalmadı gibi. Otomotiv fabrikalarında çalışan yaklaşık 50 bin kişi evinde. Randevu sistemine geçen bayilerde satış danışmanları nöbetleşe çalışıyor. 2018 ve 2019 döneminde zaten zor ayakta kalan bayiler kara kara düşünüyor. Ankara’nın açıkladığı sınırlı paketle nasıl ayakta kalacağının hesaplarını yapıyor. Özetle lokomotif sanayi adeta kontağı kapatmış durumda. Her ne kadar bazı fabrikalar Nisan ayının ilk haftasında üretime başlayacaklarını duyursalar da kafalarda soru işaretleri var. Şimdiden Mercedes-Benz Türk üretim tarihini 20 Nisan’a ertelerken, Oyak Renault ile MAN Türkiye gelişmelere göre işbaşı yapacağını açıkladı. Fiat, Avrupa’da arayı 1 hafta daha uzatırken, Tofaş Bursa’da düşük tempoda üretime devam ediyor.
İşten çıkarma haberleri geliyor
Yan sanayinde de durum pek iç açıcı değil. Domino etkisi görülüyor. Avrupa ve Türkiye’de şirketlerin üretime ara vermesi, tedarikçileri doğrudan etkiliyor. Tedarik sektöründe 70 şirket üretime ara verdi, 370’i de hızlarını bu hafta düşüreceğini ve planlarını yeniden gözden geçireceğini bildirdi. Birçok tedarikçi kısa çalışma ödeneği için başvuru yaptı. TAYSAD’ın anketine göre, yaşanan krizin 10 haftadan daha uzun süreceğini tahmin edenlerin oranı yüksek. Yan sanayide 100 bin çalışanın doğrudan etkilenmesi bekleniyor.
Maalesef bazı küçük işletmelerden işten çıkarma haberleri geliyor. Eve gönderilenler ve özellikle de bayi çalışanları tedirgin. Unutmamak gerekiyor ki, salgını atlattıktan sonra sektör tecrübeli ve iyi yetişmiş kalifiye elemana ihtiyaç duyacak. Hatta belki de yaşanacak talep patlamasıyla eskisinden daha fazlasına. Ortaya koyduğumuz fotoğraftan anlaşıldığı gibi otomotiv yine zorlu bir sınavdan geçiyor. Virüsün ne kadar hasar vereceğini kestirmek şu an imkansız. İşte böyle bir süreçte otomotiv sektörünün çatı kuruluşlarına daha fazla görev düşüyor. Sektörü ayakta tutmak, moral vermek, yaraları hızlı sarmak adına güçbirliği yapmaları, Ankara’ya sorunları ve çözümlerini iyi şekilde anlatmaları gerekiyor. Zaman elele verme, dayanışma ve güçbirliği zamanı.
