Koronavirüs gölgesinde Türkiye’de otomotiv pazarında beklentilerin çok üzerinde bir hareket yaşanıyor. Haziran’da 60-65 bin adet çıkması beklenen pazar 71 bine dayanırken, bu ay da canlılık tüm hızıyla sürüyor. Son dönemde telefonum eş-dost, tanıdıkların ‘Otomobil bulamadık sen araya girsen’ ricalarıyla adeta susmuyor. Hangi yöneticiyle konuşsam, bu kadar yoğun talep karşısında onlar da şaşkın. Temmuz’da tedarik sorununu bir nebze olsun çözmeyi planlayan yerli üreticilerin hesabı bile şaşmış durumda. İthal markalar Avrupa’da pazarların açılmasıyla ürün bulmakta zorlanıyor. En azından istedikleri adetleri çekemiyorlar.
Lüksler spotçulara karşı önlem aldı
Son dönemde piyasada türeyen ‘al-satçılar’ da cabası. Uyanıkların yarattığı ‘spot piyasa’, şirketleri zor duruma sokuyor. Bazı markalar araçlarının spot piyasada yüksek fiyatla satılmasını önlemek için ilginç uygulamalara başlamış. Özellikle spot piyasadan ağzı yanan lüks markalar, satışta daha titiz davranıyor. Yetkili satıcılar, otomobil satın almak isteyen müşterilere ‘Aracınızı takasa verecekseniz ve bizim finansman şirketimizden kredi kullanacaksanız sizi sıraya yazalım, öncelik tanıyalım’ teklifini getiriyormuş. ‘Biz peşin almak istiyoruz, takas da yapmayacağız’ diyen müşteriler, ‘Elimizde otomobil yok, ne zaman gelecek bilmiyoruz’ şeklinde reddediliyormuş. Bu ‘şartlı satış’ ne kadar tutar tartışılır. Kapıdan giremeyen bacadan girmeye çalışacaktır.
Distribütörler daha iyimser
Yaşanan bu tempo ile birlikte sektörde yeniden 1 milyon adetler gündeme gelmeye başladı. Otomotiv Distribütörleri Derneği (ODD) Başkanı Ali Bilaloğlu, her şeyin yolunda gitmesi halinde 2021’de 1 milyon adetlik satışların yeniden görülebileceğini açıklaması sektörde tartışma konusu oldu. Peki üreticiler ile piyasanın nabzını iyi tutan yetkili satıcılar bu konuda ne düşünüyor? Sohbet ettiğim Otomotiv Yetkili Satıcıları Derneği’nin (OYDER) Başkanı Murat Şahsuvaroğlu, 2020’de 700 bin adet, 2021’de yaklaşık 850-900 bin adet satış beklediklerini aktardı. 1 milyon adet için 2022’yi adres gösterdi. Ancak bir parantez açmayı da ihmal etmedi. Şahsuvaroğlu’na göre, kamu bankalarının düşük faizli kampanyası 2021’de devam ederse 1 milyon adetlik pazar yakalanabilir. Esasında OYDER Başkanı bir anlamda kampanyanın önümüzdeki yıl da sürdürülmesi için Ankara’ya mesaj göndermiş oldu. Otomotiv Sanayi Derneği (OSD) üyeleri ise 2021’de 1 milyon adetlik satışın yakalanmasının zor olacağı görüşünde. OSD Başkanı Haydar Yenigün, kişisel olarak 2021’in toparlanma, 2022’nin normale dönme ve 2023’un gelişme yılı olacağını ekliyor. Yenigün, 1 milyon adetlik satışın Türkiye için sürpriz olmadığını, orta vadede 1.5 milyonun ve uzun vadede 2 milyonun hedeflenmesi gerektiğinin altını çiziyor.
Bu vergi sistemi ile 1.5 milyon hayal
Sonuçta Türkiye’nin genç nüfusu ve büyük bir potansiyeli var. 1.000 kişiye düşen otomobil sayısı ülkemizde 208 (15 yaşından büyük nüfusa göre oranlanmış rakam). Bu rakam İtalya’da 767, Almanya’da 669, İngiltere’de 639 ve ABD’de 800 adet düzeyinde. Tabii bu oranı yükseltmek için sadece potansiyel yetmiyor. Yıllardır orta gelir tuzağından kurtulamamak, çağın gerisinde kalan vergi sistemi ve ekonomik istikrar başta olmak üzere birçok faktör, otomobil sahipliğinde etkili. 1 milyon adetlik pazar hiç kuşkusuz 1-2 yıl içinde yakalanacaktır ancak otomotivde köklü bir vergi reformu yapılmadığı sürece daha ilerisi hatta yeni yatırımların görülmesi hayal olarak kalacaktır…
