Tüm dünyada artan koronavirüs vakaları kış aylarının zorlu geçeceğini gösteriyor. Aşıyla ilgili olumlu gelişmelere rağmen, pandemiyle ilgili birçok soru işareti var. 7 milyar insan için 14 milyar doz aşının ne kadar sürede üretileceği, nasıl yapılacağı, ne kadar etkili olacağı, yan etkileri gibi… Dünyada koronavirüs vaka sayısı 50 milyonu, hayatını kaybedenlerin sayısı 1 milyon 250 bini aştı. Avrupa’da vakaların rekor düzeylere çıkması nedeniyle karantina günlerine geri dönüldü. Fransa, İspanya, İtalya, Almanya ve İngiltere’de durum, vakaların ilk görüldüğü dönemden daha kötü. Maalesef Türkiye’de de işler iyi gitmiyor. Çemberin daraldığı hatta artık kalmadığını söylemek için doktor olmaya gerek yok. Hemen hemen herkesin bir yakını, tanıdığı koronavirüse yakalanıyor. Avrupa’nın attığı kararlı adımlara bakınca ülkemizde son alınan tedbirlerin yeterli olup olmadığı tartışılıyor. İşte tüm bu gelişmeler ekonomik ve sosyal hayatı, doğal olarak ülkenin en dinamik sektörü otomotivi tehdit ediyor. Herkes 2020 yılından kurtulmak istiyor ancak 2021’e biraz daha fazla odaklanmak gerekiyor gibi. Tepe yöneticilerin verdiği, ‘Bu yıl yaklaşık 800 bin araç satılır. 2021’de pazar bu yıla paralel gerçekleşir’ gibi ezber demeçler yerine daha nitelikli yorumları arıyor gözler.
Tahminler umutlandırdı ama…
Önümüzdeki yıl Türkiye otomotiv sektörü için birçok belirsizlik var. Yayılan salgın-aşı çalışmaları, ABD’nin yeni Başkanı Joe Biden’ın icraatları, Trump döneminde ticaret savaşına girilen Çin’le ilişkiler, Brexit, Avrupa’nın salgınla sınavı ve en önemlisi ülkemizin ekonomik dalgalanmalara reaksiyonu merak konusu. Yurt dışı risklere bakarsak; otomotiv ihracatının yüzde 75’inin gerçekleştirildiği AB pazarlarının kapanması, dış satımın Nisan-Mayıs ayları gibi dibe vurması demek. Son olarak saygın araştırma ve analiz şirketi LMC Automotive, 2020 öngörüsünü aşağı yönde revize etti. AB’de pazarın bu yıl yüzde 26 küçüleceğini yani satışların 15.3 milyon adetten 11.3 milyona ineceğini açıkladı. Yaklaşık 4 milyon adetlik bir kayıptan bahsediyoruz. LMC Automotive, 2021’de ise binek otomobil satışlarının yüzde 18 artmasını bekliyor. Bu da 13.4 milyon adetlik satış anlamına geliyor ki, ‘Yetmez ama evet’ demek. Hiç kuşkusuz bu tahminler olumlu veya olumsuz yönde yeniden değişebilir.
Halbuki otomotiv sanayinin çatı kuruluşları 2021 yılı için oldukça iyimser tablo çiziyordu. Otomotiv Sanayii Derneği (OSD) Başkanı Haydar Yenigün ile Ekim ayı başında yaptığımız online buluşmada, “Üretim ve ihracat ile ilgili öngörülerimize bakarsak, özellikle ihracatın gelişeceği varsayımıyla olumlu bir resim öngörüyoruz. Avrupa’nın geri dönmesinin daha hızlı olacağı yönünde bir beklentimiz var” sözleriyle 2021’de üretim ile ihracatın büyümesini beklediklerini söylemişti. 2021’de ana gündemin COVID-19 olacağı uyarısında da bulunmuştu. Görüldüğü gibi dünyada her şey pandemiye endeksli, 24 saati planlamak bile çok zor.
Fiyatlar nereye doğru gidecek?
İç pazar tarafına bakarsak; 2020 yılı tedarik sorunu, 10 lirayı geçen euro, yükselen faizlere rağmen beklentilerin üzerinde kapanacak. Son 2 ayda en az 200 bin adetlik satış konuşuluyor. Bugüne kadar en yüksek Kasım-Aralık satışına 264 bin adetle 2016’da ulaşıldı. Geçen yıl 148 bin adetlik satış gerçekleşti. Yerli ve ithal markaların son düzlükte başlattığı ‘sıfır’ faizli kampanyalar ve euro zamları öncesi elini çabuk tutmak isteyen vatandaşları görünce, ‘yeni rekorlar kırılır mı’ diye düşünüyor insan. Beklentiler yoğun talebin önümüzdeki yılın ilk çeyreğine yayılacağı yönde.
Peki sonrası? ÖTV’de matrah limitlerinin güncellenip güncellenmeyeceği merak konusu. Yıl başında olur mu, bence zor… Euro zamları ile birlikte fiyatlar artmaya devam edecek. Her ne kadar otomobil yeniden yatırım aracı olarak görülse de talebin bu yıla oranla azalması şaşırtıcı olmaz. Birçok bilinmezlik denkleminin olduğu kesin. Felaket tellallığı yapmak istemem, her zaman bardağın dolu tarafına bakmaya çalışıyorum ama bu kez boş tarafı da göstermek istedim…
