Küçük gibi görünen çip krizi büyümeye devam ederken, küresel otomotiv sektörünü koronavirüs salgınından daha fazla etkiler hale geldi. Yarı iletken sorunu Türkiye’ye de sıçradı, Oyak Renault, Tofaş ve Ford Otosan üretime belirli süreler ara vermek zorunda kaldı. Özellikle Ford Otosan’ın yeni yatırımlar ve bakım arasını öne alarak Gölcük fabrikasında üretimi yaklaşık 2 ay durduracağını bildirmesi, işin tahminlerin ötesine gittiğini gösteriyor. OSD Başkanı Haydar Yenigün, geçtiğimiz günlerde yaptığı öngörüde sıkıntının 2-3 ay sürmesini beklediklerini, yıl sonuna doğru toparlanabileceğini söylemişti. Ancak kriz tehlikeli boyutlara gidiyor. Herkesin korkusu geçen yıl yaşanan araç bulma sıkıntısının hortlaması. Markaların yavaş yavaş araç bulma sıkıntısı yaşadığını duyuyorum.
Devlerin tahminleri ne?
LMC Automotive’in tahminine göre, yıl sonuna kadar üretim kaybı 2.4 milyon adede ulaşacak. İlk çeyrekte üretimin 1.3 milyon adetlik düşüş, faturanın daha acı olacağının habercisi. Özellikle Japonya’da Renesans Electronics’te çıkan yangın ateşi körüklemiş durumda. Yarı iletken üreticilerinden gelen tahminler de pek iyimser değil. Dünyanın en büyük çip üreticisi Taiwan Semiconductor Manufacturing Company’nin (TSMC) CEO’su C.C Wei, analistlere yaptığı sunumda krizin bu yıl ve 2022’de devam edeceğini söyledi. Hatta şirket bu yüzden gelir tahminlerini yükseltirken, önümüzdeki 3 yıl içinde 100 milyar dolar yatırım yapacağını duyurdu. ABD, olayı ulusal güvenlik sorunu olarak görmeye başladı. Başkan Joe Biden’a brifing veren Intel CEO’su Pat Gelsinger de şirketin üretiminin bir bölümün sadece otomotivlere ayıracaklarını belirtti, krizin fabrika yatırım gerektirmeden 3-4 yılda hafifleyeceğini açıkladı. Görüldüğü gibi durum gerçekten ciddi. Tabii sadece otomotiv sektörü değil teknoloji de olumsuz etkileniyor. Apple, MacBook ve iPad üretiminde önemli derecede gecikmeler yaşıyor.
Yeni üretim araları gelebilir
Peki Türkiye’de çip krizi büyür mü? Üçüncü yerli modeli Bayon’ı bantlardan indirmeye hazırlanan Hyundai Assan Genel Müdürü Murat Berkel şimdilik bir sorunla karşılaşmadıklarını belirtiyor. Toyota’nın Sakarya tesisi de üretime sorunsuz devam ediyor. Ancak sonrası maalesef belirsiz, her an ‘zorunlu ara’ haberleri gelebilir. İkinci el piyasası bile umudunu ‘çip’e bağlamış durumda. Durgun geçen pazarın tedarik sıkıntısıyla yeniden canlanacağını, fiyatların yükseleceğini konuşuyorlar. Ekonomi, pandemi, belirsizlikler bir tarafa sektörün gidişatında çip tedariği daha fazla belirleyici olacaktır.
