Otomotiv sektörü yine sıradışı bir yıl geçiriyor. Esasında hepimiz alıştık artık sürprizlere, belirsizliklere. 2020’de pandemide satışların arttığı sayılı pazarlardan biri olan ve araç yetiştiremeyen Türkiye, bu yıl yeniden tedarik sorunuyla karşı karşıya. Ağustos ayında hangi şirketlerin açıkta kaldığı ortaya çıktı. İşin ilginci geçen yıl pandeminin ilk dönemlerinde riske girip önemli miktarda sipariş veren bazı markalar bu dönemde vites düşürdüler. Özellikle PSA Grubu’nda bunu görmek mümkün. Ağustos’ta binek otomobil satışlarında PSA Grubu’dan hiçbir marka ilk 10’da giremedi. Hiç kuşkusuz Avrupa’da üretimin aksaması, Türkiye’ye yansıdı. Sakarya fabrikasından 1 aydır ürün alamayan Toyota da geçen ay beklentilerin altında kaldı.
Ürün bulabilse rekor kıracaktı
Toyota Türkiye Pazarlama ve Satış CEO’su Ali Haydar Bozkurt, araç olması halinde yılı 75 bin adetler seviyesinde kapatabileceklerinin altını çiziyor. Şimdi ise ne kadar ürün geleceğinin netleşmediğini ekliyor. Bozkurt’a göre, tedarik problemi yaşanmasaydı toplam pazar 850 bin-900 bin adetlere gidebilirdi. Çip krizinden etkilenmeyen bazı markaların ise öne çıktığı görülüyor. Hyundai, Honda ve Dacia vites yükselttiler. Hatta Honda Türkiye, çip sorununa inat 2021’de tüm zamanların en yüksek satış performansına ulaşacağını açıkladı. Keza yeni Duster’ı pazara sunan Dacia en parlak dönemlerinden birini yaşıyor. 2017’de kırdığı rekoru zorlayacak gibi görünüyor.
50 bin adet araç nasıl bulunacak?
Tedarik sorunu bu kadar ortadayken otomotiv markalarının yıl sonu tahminlerini yukarı yönlü revize etmesi ise dikkat çekiyor. Otomotiv Distribütörleri Derneği (ODD), 725 bin-775 bin adet olan beklentisini 775 bin-825 bin adede yükseltti. Arz probleminin yaşandığı bir dönemde 50 bin adetlik revizyon az değil. ODD Başkanı Ali Bilaloğlu, tedarik sorunu yaşanmasaydı Ağustos’ta pazarın 90 bin adetler düzeyinde çıkabileceğini belirtiyor. Bu da sadece 1 ayda 30 binlik bir kaybın yaşandığını gösteriyor. Herhalde markalar ana merkezlerden araç sözü aldılar. Normalde verilen siparişlerin gelmesinin 2-3 ay sürdüğünü de hesaba katarsak, Ekim’den itibaren araç bulunurluğu artabilir. Toyota’nın Sakarya fabrikası da bu hafta üretime geri döndü. Bu da olumlu bir gelişme olacaktır.
2022 yılı planlamaları zorlayacak
Çip üreticilerinden gelen haberler, sorunun 2023 yılına kadar sarkabileceği yönde. Konu sadece otomobil de değil. Tabletten küçük ev aletlerine kadar üretimde büyük sorunlar yaşanıyor. Samsung’dan Apple’a kadar birçok teknoloji devi de tedarik sıkıntısında. O yüzden önümüzdeki yıl da benzer senaryolara hazırlıklı olmak lazım. Yılın son çeyreğinde 2022 yılı bütçelerini hazırlamaya başlayacak olan şirketleri zorlu bir sınav bekliyor. Gelecek senaryolarını iyi okuyan, iyi planlama yapan şirketler çip krizini en az hasarla atlatacaktır. Tabii unutmamak gerekir ki iş sadece çiple kalmıyor. Kim bilir dünyayı ve Türkiye’yi neler bekliyor?
