Otomotiv sektörünün tek eksiği Çin-Tayvan gerginliğiydi o da hayata geçti. Böylece son 2.5 yıldır Covid-19’dan yangınlara, depremden savaşa kadar her şey otomotiv sektörünün başına gelmiş oldu. Dünyadaki yarı iletkenlerin üçte ikisini üreten Tayvan ile Çin’in arasının ABD Temsilciler Meclisi Başkanı Nancy Pelosi’nin ziyareti sonrası bozulması hatta savaş tamtamlarının yükselmesi, dünyanın bir numaralı gündem maddesi oldu. Rusya-Ukrayna savaşının etkileri artarken, yeni bir krizin nasıl karşılanacağı merak konusu. Gelelim Çin-Tayvan geriliminin otomotiv sektörünü nasıl etkileyeceğine…
Çin’in iki kere düşünmesi gerek
Çip üretiminde silisyum ve su büyük önem taşıyor. İçerdiği silisyum nedeniyle kum yarı iletken üretiminde kritik öneme sahip. Bir ada devleti olan Tayvan da kumu Çin’den tedarik ediyor. Ancak son gelişmeler sonrası Çin, Tayvan’a kum satışını kesti. Kritik karar tüm dünyayı olumsuz etkileyebilir. Zaten çip krizi nedeniyle tüketici elektroniğinden otomotive kadar birçok sektör yara almıştı. Hatta işler o kadar büyüdü ki problemin 2023 sonuna sarkacağı dile getirilmeye başlandı. Şimdi Çin’in Tayvan’a olası ilhakı tuz biber ekmiş olacak. Dünyanın en büyük çip üreticisi Tayvanlı TSMC’nin Başkanı Mark Liu, Çin’in Tayvan’ı işgal ekmesi durumunda kazananın olmayacağını, tüm dünyanın sonuçlarına katlanacağını belirtiyor. Liu, askeri işgalin TSMC fabrikalarını çalışamaz hale getireceğini, bunun kendisine de büyük zarar vereceğini kaydediyor ve uyarıyor: “Bizim üretimimizin kesilmesi Çin’de büyük bir ekonomik kargaşaya yol açar. Bir anda üretimlerinin en gelişmiş bileşeninin arzı ortadan kalkar. Bu yüzden karar verirken iki kez düşünmeleri gerekiyor.”
Tahminler yeniden revize edilir
Geçen yıl sadece çip yüzünden yaklaşık 10 milyon araç üretilemedi. Tedarik zinciri problemleri nedeniyle yılın ilk yarısında dünyada 2.6 milyon adetlik üretim kaybı yaşandı. Çipin etkisiyle en büyük fatura 1 milyon adetle Avrupa’ya çıktı. Analiz şirketleri öngörü yapmakta zorlanırken, veriler sürekli revize edilmek zorunda kalıyor. Bu gidişle daha çok güncelleme görürüz. LMC Automotive’in Aralık 2021’de yaptığı tahmine göre, küresel otomotiv pazarının 2022’de 84.9 milyon adetten 89.3 milyon adet çıkması bekleniyordu. Mayıs’ta bu tahmin 84.7 milyon adede, Haziran’da 84.3 milyon adede indi. 2025’te 106.8 milyon adetlik öngörü de 100.8 milyon adede geriledi. Türkiye’nin en büyük ihracat pazarı AB’ye bakarsak; pandemi öncesinde 2019’da yakalanan 17.4 milyon adetlik pazara ulaşılması epey zaman alacak gibi. Yılbaşında 14.1 milyon adetlik beklenti, Haziran’da 12.2 milyona gerilemiş durumda. LMC Automotive’in revize ettiği öngörülerde 17.1 milyon adede 2025’te ulaşılabiliyor. Özetle salgın öncesine dönüş şimdilik ufukta görünmüyor. İşin kötüsü Çin-Tayvan savaşıyla işler daha da sarpa sarabilir.
2023 yılı da çok zorlu geçecek
Hal böyle olunca otomobil fiyatlarındaki maliyet artışları sürecek. Enflasyon bir tarafa işler daha da zorlaşacak. Ülkemize bakarsak; satın alma gücü belli, insanlar markete gitmeye korkuyor, B segmentinde otomobil fiyatları 500 bin liraya çıktı. Fiyatlara eskisi gibi her ay otomatik zam geliyor. ÖTV dedikoduları nedeniyle talep de zayıfladı, ikinci elde şişen fiyatlar gerilemeye başladı. İşte böyle bir ortamda tedarik sorunu daha da büyürse, sektörün durumu iyice kritik hale gelir. Akıllara OSD Başkanı Cengiz Erolduğu’nun “Avrupa’da kapasite fazlası var. Avrupa’da kolay kolay fabrika kapatamazsınız. Yeni yatırım peşinde koşarken, elimizdekini de kaptırmayalım” uyarısı geliyor. 2022’yi geçtim, 2023 de çok zorlu geçecek her anlamda…
