Otomotiv pazarı Ağustos’ta yüzde 17.3 küçülerek yaklaşık 48 bin adetle beklentilerin altında kaldı. Mevsimsel olarak zayıf geçen Şubat ayı kadar araç satıldı. Genelde Ağustos ayları pek hareketli geçmez ancak özellikle otomobil satışlarının 10 yıllık ortalamanın yüzde 21 altında kalması dikkat çekici. Tedarik sıkıntısı, araç bulunamaması bilindik sorun. 2 yılı aşkın süredir yaşıyoruz. Pazardaki küçülmenin farklı nedenleri var. En önemli sorunlardan biri hiç kuşkusuz krediye ulaşmak. Taşıt kredisi faizleri yüzde 2’nin üzerinde, finansman şirketlerinde bu oran yüzde 4’lere yaklaşmış durumda. TÜİK’e göre enflasyonun yüzde 80 olduğu Türkiye’de bu faiz oranları hâlâ avantajlı görülebilir ancak bankalar son dönemde kredi vermeye pek iştahlı değil. Otomotiv Distribütörleri Derneği Başkanı Ali Haydar Bozkurt’un her fırsatta dikkat çektiği gibi kredi red oranları çok artmış durumda. Vatandaş araç bulsa da kredi alamıyor. İkinci eldeki durgunluk da sıfır km’yi etkiliyor. Elindeki aracını satmak isteyen ancak isteği rakamı bulamayan tüketici beklemeye geçiyor.
Yüksek enflasyona alışmak!
Fiyatlar ise malum. B segment orta seviye otomobil fiyatları 500 bin lirayı geçmiş durumda. Matrah güncellenmediği için satılan otomobillerin yüzde 90.3’ü yüzde 80’lik ÖTV diliminde. Yüzde 70’lik baremde sınırlı sayıda araç kaldı. Ağustos ayı satışlarının durgun geçmesinin bir başka nedeni matrah beklentisi. Matrah limitinin güncellenmesi uzun zamandır bekleniyor. Tüketiciler, ‘Ya matrah limitleri arttıktan sonra aldığım otomobilin fiyatı 60 bin lira ucuzlarsa’ diye düşünüyor. Satın alma gücünün erimesinin yanı sıra yüksek enflasyon ortamıyla büyümeyi hedeflemek, tüketicileri korkutan bir başka nokta. Vatandaş olmayan ekonomik politikalarla enflasyonun düşmeyeceğinin farkında. Durum öyle bir hal aldı ki marketler elektronik etiket sistemine geçmeye başladı. Daha şimdiden doğalgaz ve elektriğe gelen zamlar, okul masrafı, kiralar kışın zorlu geçeceğinin sinyalleri. İşte bu tüm bu etkenler çok elzem değilse otomobil alım kararını etkiliyor.
Yeni modeller geliyor ama…
Türkiye’ye bu ay satışlarda lokomotif olabilecek yeni modeller geliyor. Çip krizi nedeniyle rötar yapmazsa Ekim’le birlikte yollara çıkacak yeni ürün sayısı daha da artacak. Gelecek araçlar sınırlı sayıda olsa da piyasadaki momentumu yükselteceğini düşünüyorum. Ancak ÖTV matrahlarının acil şekilde güncellenmesi, yılın son virajı için önemli. Döviz kurundaki hareketliliği göz önüne alırsak, yeni zamlar sürpriz olmayacağını unutmayalım. Ne kadar araç tedarik edileceği bir tarafa hangi kurdan faturalandırılacağı belirsiz. Yüzde 45-50’lik ÖTV dilimleri hayal olsa da yüzde 60-70’e girecek model sayısının artması pozitif gelişme olacaktır. En kısa sürede matrah limitleri yükselmez ve krediye ulaşmak kolaylaşmazsa, satışlar beklentileri karşılamaktan uzak kalır. Vatandaş da otomobil hayalinden uzaklaşır…
