Otomotiv fuarlarının geleceği 7-8 yıldır tartışılıyor. Özellikle pandemi sonrası fiziksel fuarların tarih olacağı sık sık dile getirilmeye başlandı. Önce eski popülaritesi kalmayan ve iki yılda bir Paris ile dönüşümlü olarak düzenlenen Frankfurt Otomobil Fuarı, Münih’e taşınarak IAA Mobility ismini aldı. Mobilite fuarına dönüşen bu organizasyon, Münih şehrinde açılan stantlarla otomobil tutkunlarıyla daha fazla bütünleşti. Kısa süre önce otomobil dünyasının en popüler organizasyonu Cenevre Otomobil Fuarı’nın artık kapılarını açmayacağı açıklandı. Bu, geleneksel fuarlar adına kötü bir örnek oldu. İşte böyle bir ortamda geçen hafta Paris Otomobil Fuarı düzenlendi. Katılım 2022’ye göre çok daha fazlaydı. Ev sahibi Fransız markaların yanı sıra Volkswagen, Audi, Skoda, BMW, MINI, Ford, Kia, Avrupa pazarına geri dönen Cadillac, Tesla ile tam 9 Çinli markanın boy göstermesi fuarın hareketli geçmesini sağladı. Hiç kuşkusuz fuarda Avrupalı üreticilerin ilgi göstermesinde Çin tehdidi önemli rol oynadı. Çin’in gerisinde kalmak istemeyen markalar Çinliler’i takip ederek, Paris’te yerlerini almış oldular. Paris Fuarı, şunu gösterdi ki Çinli markalar Avrupa’da var olmak istedikleri sürece fiziksel fuarlar bir şekilde ayakta kalmaya devam edecek.
Çinliler fuarları yaşatır
Çinliler otomotiv sektöründe gündem Çin olunca, ister istemez Paris Otomobil Fuarı’nın başrol oyuncuları onlardı. Stellantis CEO’su Carlos Tavares, Renault CEO’su Luca de Meo’nın açıklamalarında bile Çin’in ağırlığı kendi markalarına göre daha fazlaydı. AB’nin getirdiği ek vergilere rağmen Çinliler yüksek teknolojileri ve maliyet avantajlarıyla dünyayı ürkütmeye devam ettiği görülüyor. Bu kez Çinli markaların Avrupa’da yapacağı yatırımlar endişe veriyor. Sıkıntılı günler geçiren Avrupalı üreticiler, yeni yatırımlarla kullanılmaya kapasitelerin daha da artmasından korkuyor. Bunun sonucu belli atıl durumdaki fabrikaların kapatılması ve işten çıkarmalar. 2026’da görevinden ayrılacağı resmen açıklanan Carlos Tavares, bu konuyla ilgili endişelerini sık sık dile getiriyor.
Tekstil fabrikaları gibi olur mu?
Çin gerçeği sadece Avrupa’da konuşulmuyor, Türkiye’nin gündemi de aynı. Otomotiv Sanayi Derneği (OSD) Başkanı Cengiz Eroldu, Çin’den yatırımların gelmesi konusunda mutlu olduklarını ancak rekabeti bozucu teşviklerin konmaması gerektiğini düşündüklerini açıkladı. Eroldu, kısa ve ortada önemli bir riske dikkat çekiyor: “Kısa ve orta vadede baktığımız zaman rekabetçilik Türkiye pazarında daha fazla artacak. Bu, pazar payları ve kârlılıklar üzerinde baskı yaratacak. Türkiye’nin aşınan bir ihracat rekabetçiliği var. Buna yönelik politikalar mutlaka geliştirilmeli. Yoksa tekstilde olduğu gibi otomotivde de benzer bir akım başlayabilir yani elimizdeki tesisleri koruyamayabiliriz.” OSD Başkanı, geçen hafta dile getirdiğimi gibi önemli bir konuya dikkat çekiyor. Gerçekten mevcut yatırımlar bu kadar Çinli rekabetini kaldırabilir mi? Özellikle de üretimin ivme kaybettiği ve yerlilerin oranının yüzde 27’lere kadar gerilediği bu dönemde…
Neden haksız rekabet yaratıyor?
Türkiye otomotiv sektöründe sohbet ettiğim birçok yönetici, BYD’ye verilen teşviklerden rahatsız. ODMD’nin yönetiminden önemli bir isim, ‘Sektör çileden çıktı’ şeklinde isyan ediyor. Sektör temsilcileri, ‘Biz milyarlarca dolar yatırım yaptık, fabrikalarımızla Türkiye ihracatına ve ekonomisine önemli katkı sağlıyoruz. Daha yatırım ortaya çıkmadan bu kadar ithalatı destekleyen teşviklerin verilmesi haksız rekabet yaratıyor. Açıklanan 1 milyar dolarlık yatırım zaten 3 yıllık ithalatla çıkarılır ’ diye yakınıyorlar.
Görünen o ki Çinli markalara sağlanan teşvikler gündemden düşmeyecek, tartışmalar daha da alevlenecektir. Umarım ‘Çinliler’i vergilerle korkutup, yatırıma ikna etmek’ taktiği, Türkiye otomotiv sektörünün rekabetçiliğini zora sokmaz. Avrupa’nın korktuğu başımıza gelmez. Kimse yabancı yatırıma karşı değil ancak teşvikleri verirken 50 yıldır Türkiye’de taşın altına eline koyanları da dikkate almak gerekiyor. Yoksa maç adil şekilde oynanmaz!
