Otomotiv sektörü ve tüketiciler yine gece yarısı Resmi Gazete’de yayınlanan yeni ÖTV düzenlemesi ile şok oldu. Haziran ayı ortasından bu yana konuşulan yeni ÖTV oranları sürprizlerle hayatımıza girdi. Dünyada uygulanmayan matraha dayalı vergi sistemi daha da karmaşıklaşırken, elektriklileri Togg bile kurtaramadı. Uzun zamandır Ankara’nın dikkatini çeken elektrikli otomobil satışlarındaki rekor, vergi artışıyla ödüllendirildi. Esasında elektriklilere vergi artışı çok sık konuşuluyordu ancak Togg nedeniyle bir adım atılmıyordu. Yaklaşık 40 modelin % 10’luk ÖTV ile satılması fazla dikkat çekti herhalde ve vergisi 15 puan artırıldı. ÖTV paketinde sadece pick-up’ların vergisinin % 4’ten % 50’ye çıkarılması bekleniyordu. Alınan karar büyük bir sürpriz oldu. Hiç kuşkusuz Türkiye otomotiv sektörü gece yarısı vergi artışlarına alışık. Ancak matraha dayalı vergi sisteminin değişmesi gerekirken, bunda ısrar edilmesi ve daha komplike hale gelmesi düşündürücü.
OSD Başkanı uyarmıştı
Yeni vergi düzenlemesinde Otomotiv Sanayii Derneği’nin (OSD) uyarılarının dikkate alındığı hissediliyor. Ne zaman OSD’den bir uyarı gelse, Ankara harekete geçti. Çinli otomobillere gelen ek vergi bunun en somut örneği. Son olarak OSD Başkanı Cengiz Eroldu, otomobilde yerlilerin payının % 29 ile dibe vurduğuna işaret ederken, ithalatın artmasında elektrikli ile şarj edilebilir hibrit otomobillerin etkili olduğuna işaret etmişti. Hatırlanacağı gibi yılın ilk yarısında tam elektrikli otomobil pazarı % 138 büyüyerek 84 bin 956 adede ulaşmıştı. Pazar payı rekor seviye oyan % 17.4’e çıkmıştı. Şarj edilebilir hibrit satışları BYD’nin öncülüğünde baz etkisiyle % 1.470 oranında artmış, payları % 5.3’e ulaşmıştı. İşte bu tablo satışlarda aslan payını Togg’un almasına rağmen Ankara’yı ve yerli üreticileri rahatsız ediyordu.
Fiyatlar ne kadar artacak?
Şimdi ne olacak, piyasa nasıl etkilenecek? Markalar fiyatları güncelliyor ama tüketicilerin kafası oldukça karışacak gibi görünüyor. Yeni ÖTV matrah düzenlemesi bazı giriş seviyesi modellerde küçük indirimler yaratırken, orta ve üst segmentte ciddi fiyat artışlarına yol açacak. Otomotiv data şirketi Cardata’nın verilerine göre, Fiat Egea 1.4 Fire % 5, Renault Clio 1.0 % 3 ucuzladı. Elektriklide % 14’e varan fiyat artışları görülecek. Artışlar Togg T10X’te % 10-13 arası, Tesla Model Y’de % 13 artış olacak. Satış etiketleri psikolojik sınır olan 2 milyon liranın üzerine çıkacak. Hiç kuşkusuz % 40 ÖTV dilimine giren modeller, matrahtaki artış nedeniyle % 25’lik vergiye girebilecek. 1.4 lt ve 1.6 lt arasındaki yeni ÖTV dilimleri premium markaları etkileyecektir. Cardata’ya göre, Mercedes C, BMW 3 Serisi gibi modellere % 8-15 zam gelecek.
İkinci elde fiyatlar artar mı?
Cardata Genel Müdürü Hüsamettin Yalçın’a göre, vergi düzenlemesi sonrası talep kayması yaşanacak. Sıfır araçlardaki fiyat artışı, tüketiciyi tekrar ikinci ele yönlendirecek. Yüksek talep ve azalan sıfır araç rekabeti, ikinci el fiyatlarını yukarı çekecek. Yalçın, Temmuz sonu-Ağustos ayı başında ikinci el fiyatlarına % 4-6 arasında zam bekliyor.
Markalar hedeflerini revize eder mi?
Otomotiv sektöründe Ağustos ayı mevsimsel olarak genelde zayıf geçer. Vergi düzenleme sonrası tempo daha da düşecektir. 2025’in nasıl kapanacağına ilişkin ipuçlarını Eylül ayının gidişatı verecektir. ODMD Başkanı Ali Haydar Bozkurt, yeni vergilerle yılın ikinci yarısının çok daha zor geçeceğini açıkladı. Bozkurt, yeni vergi düzenlemesi sonrası yıl sonu satış beklentisiyle ilgili konuşmanın erken olduğunu, ODMD üyesi markalardan gelecek öngörülerle netleşeceğini sözlerine ekledi. Görünen o ki rekor kıran otomobil satışları yine fazla göze çarpmış, ceza yine tüketiciye kesilmiş. Otomobil satın alma hayali, yine kabusa dönmüş. Tek bildiğim bu matrahları çözünceye kadar kafalar yanacak…
