Türkiye finans piyasalarını sarsan fon krizi her geçen gün büyüyor, ayrıntılar ortaya çıkıyor. Görünen o ki uzun bir süre 20 milyar doları aşan fon batağının etkileri sürecek ve gündemden düşmeyecek. Peki fon krizi otomotiv pazarını nasıl etkileyecek, ikinci el ve sıfır otomobil piyasası büyük darbe alacak mı? Türkiye’nin en büyük otomotiv veri ve analiz şirketi Cardata’nın Genel Müdürü Hüsamettin Yalçın, Auto Ajans için fon krizinin otomotiv pazarına çıkarabileceği faturayı yorumladı… İşte Yalçın’ın dikkat çektiği önemli noktalar:
Kriz son üç ayda piyasada hissedilecek
Fon piyasasında yaşanan kriz, yalnızca finansal piyasaları ve yatırımcıları değil, önümüzdeki dönemde otomotiv sektörünü de doğrudan etkileyecek önemli bir gelişme olarak karşımıza çıkıyor. Özellikle yılın son üç ayında bu etkinin hem sıfır kilometre hem de ikinci el araç pazarında daha belirgin şekilde hissedileceğini düşünüyorum.
Bugün çok sayıda yatırımcı parasına ulaşamıyor. İnsanların önemli miktarda birikimi fonlarda bağlı durumda ve bu paraya ne zaman erişebilecekleri konusunda da ciddi bir belirsizlik bulunuyor. Böyle dönemlerde nakit ihtiyacı ortaya çıktığında insanların en hızlı şekilde likide çevirebileceği önemli varlıklardan biri otomobil oluyor.
Bu nedenle önümüzdeki dönemde ikinci el araç ilanlarında belirgin bir artış görebiliriz. Nakit ihtiyacı bulunan yatırımcıların ellerindeki araçları satışa çıkarması, ikinci el piyasasında arzın yükselmesine neden olacak. Talebin aynı ölçüde artmadığı bir ortamda arzın yükselmesi ise doğal olarak fiyatlar üzerinde aşağı yönlü baskı yaratacak.
İkinci elde fiyatlar ucuzlar mı?
Burada ikinci bir etki daha ortaya çıkıyor. Aracını nakde ulaşmak amacıyla satışa çıkaran kişi, normal şartlarda satış için sabredeceği süreyi beklemek istemeyecek. Aracını ilan ettiği fiyat seviyesinden kısa sürede satamadığında fiyatını aşağı çekmeye başlayacak. Satış süresi uzadıkça fiyat indirimlerinin artması, ikinci el araç fiyatlarındaki gerilemeyi daha da hızlandırabilir.
Üstelik ikinci el araç fiyatları zaten bir süredir aşağı yönlü bir seyir izliyor. Sıfır kilometre araçlarda uygulanan kampanyalar, indirimler ve finansman seçenekleri sıfır ile ikinci el arasındaki fiyat farkını daraltmış durumda. Fon krizinin yaratacağı ilave araç arzı, mevcut fiyat baskısının üzerine yeni bir baskı daha ekleyecek.
Domino etkisi yaratır mı?
Fon krizinin etkisi yalnızca ikinci el araçlarla da sınırlı kalmayacak. Sıfır kilometre araç pazarı da bu gelişmeden doğrudan etkilenecek. Sıfır kilometre araç satın almak üzere sipariş veren veya kapora ödeyen ancak parasının önemli bölümü fonda bulunan tüketiciler var. Bu kişilerin fonlarındaki paraya zamanında ulaşamamaları halinde araç satın alma işlemlerini tamamlamaları zorlaşacak. Bunun sonucunda bazı siparişlerin ertelenmesi, bazılarının ise tamamen iptal edilmesi gündeme gelecek.
Dolayısıyla otomotiv sektörü iki taraftan aynı anda baskı altında kalabilir: Bir tarafta nakde ulaşmak isteyen yatırımcıların araçlarını satışa çıkarması nedeniyle ikinci el araç arzı artacak ve fiyatlar aşağı yönlü baskılanacak, diğer tarafta parasına ulaşamayan tüketicilerin satın alma kararlarını ertelemesi veya iptal etmesi nedeniyle sıfır kilometre araç talebi zayıflayacak.
Son çeyrek nasıl geçer?
Özellikle yılın son üç ayı otomotiv sektörü açısından kritik olacak. Fon piyasasındaki sorunun ne kadar sürede çözüleceği ve yatırımcıların paralarına ne zaman ulaşabilecekleri, otomotiv pazarının yıl sonu performansını da doğrudan belirleyecek. Kriz uzadıkça ikinci el piyasasında satış baskısının artmasını, araçların satışta kalma sürelerinin uzamasını ve satıcıların fiyatlarını daha aşağı çekmesini bekliyorum. Aynı zamanda sıfır kilometre araç tarafında sipariş iptalleri ve ertelenen satın alma kararlarıyla karşılaşacağız.
Özetle fon piyasasında başlayan likidite sorunu, otomotiv sektöründe önce talebi ve araç arzını, ardından da fiyatları etkileyecek. Özellikle ikinci el araç pazarında önümüzdeki dönemde arz artışı ve buna bağlı fiyat gerilemeleri sektörün en önemli gündem maddelerinden biri olacak.
Yılbaşında 2025’te 1.3 milyon adetle rekor seviyede gerçekleşen binek otomobil ve hafif ticari araç pazarının % 10-15 oranında düşeceğini öngörüyorduk. Şimdi fon krizinin daha da derinleşerek, piyasayı etkileyeceğini öngörüyorum. Son 3 ayda filo şirketlerinin alımları olacak o yüzden 1 milyon aracın altına inmeyiz, sadece bir miktar üzerinde kalırız.
