Koç Holding, Türkiye’nin Gümrük Birliği döneminde, 25 yıl önce otomotiv sektöründe kritik bir eşikten geçtiği ve zor kararlar aldığı ortaya çıktı. Bugüne kadar kamuyonu yansımayan gelişemeleri Koç Holding Başkan Vekili ve Ford Otosan Yönetim Kurulu Başkanı Ali Koç, Türkiye’nin ilk ve tek yerli şanzımanı Ecotorq’un Ford Otosan’ın Eskişehir fabrikasındaki lansman töreninde paylaştı. Ford Otosan’ın önemli kilometre taşlarını aktaran Koç, “1928 yılında kurulan bayilik, aslında bu çağda olsaydı ‘bir kasa bir masa’ olarak tarif edilirdi. Ama biz öyle yola çıktık. ‘Bayilik sistemi’yle başlayan beraberliğimizde, ilk kez 1950’li yılların sonunda ‘üretim’ aşamasına geçtik. 1959 yılında Otosan’ı kurduk. O zaman ortaklıkta Ford var ama isminde yok tabi. 1960 yılında İstanbul’un Kadıköy ilçesindeki fabrikamızda otomobil ve bugün de burada bulunma sebebimiz olan kamyon üretimine, 1961 yılında ticari araçlarımızın öncüsü olarak kabul ettiğimiz ilk minibüsün üretimine başladık. O günden 1996 yılına kadar Otosan, bir şekilde başarılarının üstüne koyarak büyümesini sürdürmeye devam etti” diye konuştu.
Ancak o dönem çok kritik bir dönem olduğuna dikkat çeken Ali Koç, önemli ayrıntıları şöyle anlattı: “1996’da biliyorsunuz ve şirketimiz ve sadece Koç’un otomotiv işleri için değil tüm Türkiye’nin otomotiv işleri için çok kritik bir eşikten geçiliyordu. Ülkemiz Gümrük Birliği’ne girme aşamasındaydı. Yerli üretim yapan firmaların Gümrük Birliği’ne girmemizle oluşacak rekabetçi ortamda dayanamayacağını, var olmayacağını, sadece bizim için değil tüm ülkemiz sektörü için söyleyen pek çok araştırma önümüzde idi. Biz bunlarla yetinmedik. Koç Topluluğu’nun otomotiv geleceğini dizayn etmek, karar vermek, hangi istikamette ilerleyeceğimizi, Ford’la mı Fiat’la mı, ikisiyle beraber mi ya da hiçbiriyle mi bir danışmanlık firması tuttuk. Ancak keşke tutmasaydık. Bu firmanın tavsiyeleri önümüze gelen araştırmalardan çok daha keskindi. Net bir şekilde Koç Topluluğu’nun özellikle Otosan tarafında bu işlerden çıkması gerektiğine dair önümüze raporlarını koydular. Biz ürkmedik, şevkimizi kaybetmedik, yılmadık.”
Fenerbahçe’nin futbol çıkması gibi
Ali Koç, o dönemde çok endişeli olduklarını belirtti ve ekledi: “Ama biz otomotivciydik, bu sektörü çok iyi biliyorduk. Yani bugün Fenerbahçe danışman tutacak. Diyecek ki ‘Futboldan çıkın diğer sporlara devam edin’ bunun gibi bir şeydi bu bizim için.”
Koç, “Bizim inanmamız, güvenmemiz, ürkmememiz yetmiyordu. Ford Motor Company’nin de buna inanması gerekiyordu. Ford Motor Company de sağ olsunlar inanmaya, güvenmeye devam ettiler. Bu net kararlılık çerçevesinde bırakın devam etmeyi dediler ki ‘Koç’la Otosan’daki hisselerimizi eşitlemek istiyoruz.’ Yani 50-50 joint venture denir, yüzde 41–41 – yüzde 18’i de borsada. Ve hisselerimizi eşitledik. Otosan şirketimiz Ford Otosan oldu ve bu tarihten sonra bu şirketin bana sorarsanız otomotiv sektörünün de kaderi değişti. Dolayısıyla o gün sadece Koç Topluluğu, Otosan veya bizler için değil, Türk ekonomisi ve otomotiv sektörü için de bir dönüm noktasıdır” dedi.
Kolay değildi, Tofaş çok öndeydi
Burada bir isme özel parantez açması gerektiğini belirten Ali Koç, bu işin mimarının Koç Holding Onursal Başkanı Rahmi Koç olduğuna işaret etti. Ali Koç, “Engin deneyimi ve vizyonuyla, bütün kapatma telkinlerine ve baskılara rağmen, sadece danışman raporları değil aile içindeki hissedarların da baskılarına rağmen tek başına direnerek Ford Otosan’ın bugünlere ulaşmasında kritik bir rol oynayan Rahmi Koç’a da bu vesileyle özellikle çalışma arkadaşlarım da buna katılacaktır, sizler adına saygı ve şükranlarımızı iletiyorum” dedi.
Ali Koç, o dönemle ilgili anektodları aktardı: “Kolay değildi o dönem, Tofaş Otosan’ın çok önündeydi. O dönemin parasıyla ilk 1 milyar lira ciro yapan şirketimizdi. Peynir ekmek gibi satıyorduk. İnsanlar kuyruk oluşturup, Tofaş araçlarına ulaşmak için her türlü torpilleri kullanmaya çalışıyorlardı. Otosan ise 40 küsür bin üretimiyle, hani bir ayağı kırık adeta tam ne yapacağı, nereye gideceği belli olmayan bir konumdaydı. Otomotivden çıkacaksak buradan çıkalım orada kalalım deniyordu. Ama Rahmi Bey, tek başına direndi.
16 milyon dolardan 5 milyar dolara
1997’de tesis ettiğimiz ortaklık anlaşması sonrasında şirketimizin ne kadar geliştiğini biraz da rakamlarla ifade etmek istiyorum. Rakamlar yalan söylemez. 1997’de 3 bin 400 kişi çalıştırıyorduk. Bugün geldiğimiz noktada 13 bin 328 emektarımız var. Planlarımız arzu ettiğimiz gibi ilerlerse bu rakamlar 15-16 bine çok yakında çıkacak. 43 bin araç üretiyorduk, 2020’yi tamamladığımızda 328 bin araç ürettik. Ciromuz 1997’de 850 milyon dolar iken, bugün çok şükür 7 milyar dolara ulaştı. İhracat rakamları da çok çarpıcı. Yüzlerle ifade ettiğimiz ihracat adetleri, bugün 200 binleri geçti. Parasal olarak bakacak olursak; o dönem 16 milyon dolar olan ihracatımız bugün 5 milyar dolar civarında… Bununla da bitmedi. 2009 yılında, otomotivin anavatanı olarak tarif ettiğimiz Amerika’ya ihracat yapan ilk Türk otomotiv şirketi olduk. Söz konusu araç modelinden (Ford Connect) Amerika’ya 200 bin araç ihraç ettik.”
İyi ki Rahmi Bey direnmiş
Bugün gelinen noktada Türkiye otomotiv üretiminin yüzde 25’ini Ford Otosan’ın gerçekleştirdiğini söyleyen Ali Koç, “Türkiye’nin son 6 senedir ihracat şampiyonu olan Ford Otosan’ın, son 10 yıldır da ihracat şampiyonları arasında ama 6 senedir ilk sırada, büyüme ivmesinin ve iradesinin daha da güçleneceğine inanıyor, bunun için de yatırım ve çalışmalarımıza hız kesmeden devam ediyoruz. İfade ettiğim rakamlara ve nereden nereye geldiğimize baktığımızda Sayın Rahmi Koç’un ne kadar haklı olduğunu görüyoruz. İyi ki direnmiş, iyi ki kararlılığında vazgeçmemiş.”
