Otomotiv satışlarında yaşanan sert düşüş 2019’da da devam etti. Pazardaki gerileme Ocak’ta daha keskinleşti. Otomotiv Distribütörleri Derneği’nin verilerine göre, otomobil ve hafif ticari araç pazarı Ocak’ta yüzde 59.02 azalışla 14 bin 373 adet oldu. Otomobil satışları bir önceki yılın aynı dönemine oranla yüzde 58.74 geriledi ve 10 bin 979 adet olarak gerçekleşti. Ocak 2017’de 26 bin 611 adet oto satılmıştı. Ticaret hayatının öncü göstergelerinden hafif ticari araç satışları da yüzde 59.91 geriledi. Sadece 3 bin 394 hafif ticari satıldı.
Geçen ay 1600 cc altındaki otomobil satışlarında yüzde 58.2, 1600-2000 cc aralığında motor hacmine sahip otolarda yüzde 64.7 ve 2000 cc üstü otolarda yüzde 56.9 azalış izlendi. 5 adet elektrikli ve 131 adet hibrit otomobil satışı gerçekleşti. Otomobil pazarının yüzde 81.2’sini vergi oranları düşük olan A, B ve C segmentlerinde yer alan modeller oluşturdu. Segmentlere göre değerlendirildiğinde, en yüksek satış adedine her zaman olduğu gibi yüzde 56.7 pay alan C (6.220 adet) segmenti ulaştı. Kasa tiplerine göre değerlendirildiğinde en çok tercih edilen gövde tipi yine sedan otomobiller (% 48.7 pay, 5.349 adet) oldu. Hafif ticari araç pazarı gövde tipine göre değerlendirildiğinde, en yüksek satışa yüzde 68.86 pay ile van (2.337 adet), ardından yüzde 14.97 pay ile kamyonet (508 adet), yüzde 9.46 pay ile pick-up (321 adet) ve yüzde 6.72 pay ile minibüs (228 adet) yer aldı.
Teşvikler yaraları saramadı
Hatırlanacağı üzere otomotiv satışlarındaki sert düşüşü frenlemek amacıyla 2018’in son 2 ayında ÖTV ve KDV desteği geldi. Düzenlemeyle, matrah limiti yani vergisiz fiyatı 70 bin liranın altında olan araçlarda, ÖTV oranı yüzde 45’ten yüzde 30’a, fiyatı 70 bin ila 120 bin arası olan araçlarda yüzde 50’den yüzde 35’e düştü. Ticari araçlara yönelik uygulanan yüzde 18’lik KDV oranı da yüzde 1’e indirildi. Bu sayede ÖTV indirimiyle binek oto fiyatları yüzde 10, KDV indirimiyle de hafif ticari araç fiyatları yüzde 14 ucuzladı. Eylül’de de Cumhurbaşkanlığı kararıyla ÖTV matrah (vergisiz çıplak fiyat) limitleri yükseltilerek, lokomotif sektör rahatlatılmaya çalışılmıştı. Buna göre, motor silindir hacmi 1600 cc ve altı araçlar için ÖTV matrahının alt limiti 46 bin liradan 70 bin liraya, üst limiti 80 bin liradan 120 bin liraya yükseltildi. Otomotiv pazarı Kasım 2017’den itibaren düşüşe geçmişti.
Kur krizi pazarı vurdu
2017’yi binek oto ve hafif ticari araç pazarı yüzde 3 daralarak 956 bin 194 düzeyinde kapatmıştı. Satışlar 2 ay dışında 2018’in tamamında azaldı. Ağustos’ta yaşanan döviz kuru krizi küçülmenin dozunu artırmıştı. Pazar Ağustos’ta yüzde 52.65, Eylül’de yüzde 67.7, Ekim’de yüzde 76.49 oranında daraldı. Hükümet de önlem olarak otomotiv sektörüne 2018’in son 2 ayı için 31 Mart 2019 tarihine kadar sürecek ÖTV ile KDV teşviği getirdi. Kasım ve Aralık’ta satışlar önceki aylara göre iyileşme gösterdi ancak son 2 ayda da yüzde 42 gerileme kaçınılmaz oldu. Toplam satışlar 2018’de yüzde 35 azalışla 620 bin 937 adet düzeyine indi.
