Otomotivde mevsimsel olarak yılın en hareketli günlerine girildi ancak markaların elinde araç yok. Ağustos ayı gibi Eylül’de de yaklaşık 60 binlik bir pazarın çıkması bekleniyor. Bu, geçen yılın aynı dönemine oranla yüzde 30’dan fazla düşüş demek. Birçok marka yeni modellerini satışa sunuyor ancak sınırlı sayıda ürün tedarik edebiliyor. Bekleme süreleri 3 ay ve üzerine doğru çıkmış durumda. Merkez Bankası’nın sürpriz faiz indirimi kararı sonrası, kurda yaşanan hereketlilik de iyiye alamet değil. Önümüzdeki günlerde kur zamlarıyla birlikte yüzde 50’lik ÖTV dilimindeki birçok model yeniden yüzde 80’lik vergiye girecek, fiyatlar 50-60 bin lira artacak. Bu dönemde ‘Nasılsa elimde sınırlı araç var’ diye markalar iletişim çalışmasını bile bıraktı. Son çeyrekte 60-70 binlik adetlerin çıkması sürpriz olmayacak. 100 bin adetlerin üzerine çıkılan çılgın Aralık’ta gelenek bozulabilir. Otomotiv Distribütörleri Derneği’nin (ODD) en son üyeleriyle yaptığı anketten yıl sonunda pazarın 825-875 bin adet olacağı çıkmıştı. Son çeyrekte bu tahminin aşağı yönlü revize edileceğini düşünüyorum.
Bu kadar büyüyeceği düşünülmedi
Birçok otomotiv yöneticisi tedarik nedeniyle binek otomobil ve hafif ticari araç satışlarının 750-800 bin adet düzeyinde çıkacağını belirtiyor. Çip krizi yaşanmasaydı 850-900 bin adede doğru gidebileceğini ekliyorlar. Görünen o ki bu yıl çip kaynaklı kayıp yaklaşık 150 bin adet olacak. Bu rakam ilk çeyrekte yapılan tahminlere göre oldukça yüksek. Sorunun 30 bin adetlerle sınırlı kalacağı konuşuluyordu. Kimse olayın boyutunun bu kadar büyüceğini öngöremedi. Tabii hesapta olmayan Japon’da çip üreticisi Renesans Electronics’te çıkan yangın, Asya’daki kuraklık, ABD’de aşırı soğuklar gibi birçok şansızlık da yaşandı. Çip krizinin faturasını yıl başında 60 milyar dolar olarak açıklayan danışmanlık şirketi AlixPartners, bu rakamı 210 milyar dolara revize etti. Bu yıl yaşanacak üretim kaybını da 3.9 milyon adetten 7.1 milyona yükseltti.
1 yılı aşan beklemeler var
Küresel otomotiv sektörü yeni fabrika yatırımlarına rağmen çip sıkıntısının 2023’e sarkacağını kabullenmiş durumda. 2023’ü telaffuz edenlerden biri olan Daimler CEO’su Ola Kallenius, bazı modellerde bekleme süresinin 1 yılı aşabileceğini açıklaması, işin boyutunu gözler önüne seriyor. O yüzden 2-3 aylık sıralar normal karşılanıyor artık. Son olarak Elon Musk, çip probleminin 2022’de sona ereceğini belirterek oldukça iyimser tahminde bulundu. Kimsenin bilmediği bir bilgiye mi sahip? Yeni fabrika yatırımlarının sektörü rahatlatacağını düşünüyor. Umarız, dahi girişimcinin öngörüsü doğru çıkar…
