Türkiye’de otomotiv pazarı şaşırtmaya devam ediyor. Koronavirüs salgını, ekonomik dalgalanmalar ve son olarak ÖTV artışı… İşte bu ÖTV şoku gölgesinde Eylül’de satış rekoru kırıldı. Her ne kadar tarihi satışların gelmesinde Haziran-Temmuz döneminde satılan otomobillerin teslimatlarının Eylül’de gerçekleşmesinin etkisi hissedilse de önümüzdeki 3 ayın kampanyaların desteğiyle canlı geçeceği kesin. Otomotiv Distribütörleri Derneği’nin (ODD) üye markalarla yaptığı anketten yıl sonu tahmininin 650-700 bin adetten, 700-750 bin adede çıkması, yüksek tempo beklentisini gösteriyor. Başta SUV’lar olmak üzere C ve D segmenti araçların büyük çoğunluğunun yüzde 80’lik vergi dilimine girmesine rağmen pazarın vites düşürmemesi merak konusu…
Talep neden azalmadı?
Bugüne kadar ertelenen talep, faiz ve pandemi nedeniyle toplu ulaşımdan uzak duran tüketicilerin otomobile yönelmesinden bahsediyorduk. Şimdi konjonktür değişti. Otomobil satın alma eğilimindeki vatandaş, döviz kurundaki yükselişi görünce ‘Aman zam gelmeden önce hemen satın alayım’ düşüncesinde. Böylece satın alma kararı öne çekiliyor. Bu dönemde faizlerin yükselmesi nedeniyle nakit alımların öne çıktığının altını çizelim. En önemlisi tüketici otomobil satın alırken önce hangi vergi dilimine girdiğine bakıyor. Yüzde 45-50’lik ÖTV baremindeki modeller tercih ediliyor. Önümüzdeki dönemde model dağılımında geçişler görülecek, küçük motorlu ve daha düşük donanımlı araçlar daha fazla öne çıkacak, yerliler avantajlı olacak. Güvenlik ve konfor donanımları ‘lükse’ girecek. Cam tavanı geçtim metalik renk bile düşünülecek. Eylül ayı satışlarında bunu görmeye başladık. Geçen ay binek oto satışlarında yerlinin payı 8.6 puan artışla yüzde 45.7’ye çıktı.
Matrah artışı şimdiden eridi bile
Kurlardaki artış devam ederse, düşük vergili model sayısı yine iki elin parmaklarını geçmeyecek. ÖTV’de matrah limiti arttı ancak kurdaki yükseliş sonrası bu fark hızla erimeye başladı. ODD’nin verilerine göre, en düşük vergi dilimine 10, yüzde 50’lik ÖTV’ye 51 model giriyor. Birçok model de tam sınırda. Ufak bir euro zammıyla yüzde 80’lik vergiye geçecekler ve fiyatları en az 30 bin lira artacak. 79 otomobil ise yüzde 80’lik vergi diliminde yer alıyor. Eylül 2017’ye dönersek yüzde 45’lik ÖTV bareminde 38, yüzde 50’de 70, yüzde 60’ta 68 otomobil bulunuyordu. Özetle bu vergi yapısı, tüketiciyi çok daha az sayıda otomobil arasında seçim yapmaya zorlayacak.
‘1 milyon hayali’ hayal oldu
ÖTV gölgesinde 2021 yılı tahminleri gelmeye başladı. Görünen o ki 1 milyon hayali bir başka bahara kaldı. Haziran’da ‘Her şey yolunda giderse satışlar 1 milyon adedi zorlayabilir’ tahmininde bulunan ODD Başkanı Ali Bilaloğlu, sürpriz ÖTV düzenlemesinden sonra temkinli. Geçen hafta online platformda sorularımızı yanıtlayan Bilaloğlu, pazara aylık aylık bakmak gerektiğinin altını çiziyor. Bilaloğlu, 2020’ye benzer bir pazar bekliyor ve ‘700-750 bin adet de iyi bir rakam’ diye ekliyor.
Maliye’ye nasıl anlatılacak?
ODD Başkanı’nın ‘ÖTV düzenlemelerinde geçiş süreci tanınmalı’ önerisi de tartışılır. Bir sabah uyandığımızda açıklanan vergi artışlarından en fazla tüketici mağdur oluyor. Düşünsenize; vatandaş hafta sonu siparişini verip, kaporasını ödemiş ve sabah kalkmış araç 100 bin lira pahalanmış. Keza şirketler ana merkezlere 3 ay öncesinden siparişler vermiş, gemiler yola çıkmış. Şimdi bu araçları yeni vergiyle nasıl satacak? Planlamasını nasıl yapacak? Ali Bilaloğlu’nun önerdiği gibi ÖTV düzenlemesi öncesinde bir adaptasyon süreci olabilir mi, ‘Ey vatandaş vergi geliyor ona göre’ diye Ankara’dan bir sinyal gelir mi? Otomotiv sektörünü geçtim sokaktaki sıradan birisine sorsanız ‘İmkansız’ der herhalde. Devlet haber vererek ÖTV artışı yapmaz, örneği de yok… İyi niyetli bir düşünce ama uygulanamaz. Zaten ÖTV’den sonra gelen rekor satışları gören Maliye’ye bu öneriyi anlatmakta zorlanırsınız o da ayrı…
