Savaş nedeniyle tedarik sorununun büyümesi, markaları zorluyor. Şirketler satış hedeflerini revize ederken, müşteriler istedikleri araçlara ulaşmakta zorlanıyor. Geçen hafta tepe yöneticilerin artık tahmin yapmaktan vazgeçtiğini dile getirmiştim. Geçen hafta sohbet ettiğim Toyota Türkiye Satış ve Pazarlama CEO’su Ali Haydar Bozkurt da bunu teyit ediyor. Normalde pazarın 2022’de 750 bin adetler düzeyinde çıkabileceğini ancak yaşanan son gelişmelerle öngörüde bulunmanın yapmanın çok zor olduğunun altını çiziyor. Bozkurt, “İnanın tahmin yapmak, hissiyatı bir rakam vermek gibi oluyor. Tam fabrika şu tarihte şu kadar araç tedarik edecek diye planlama yapıyoruz. Telefon geliyor üretimde sorun var diye. Planlamaları yeniden değiştirmek zorunda kalıyoruz” diyor. Savaşın uzaması halinde zaten tehlikede olan 2022 yılının yanı sıra 2023’ün de kaybedilmesinden endişe ediyor.
Faturalar gelmeye başladı
Savaşın faturasıyla ilgili çeşitli senaryolar ortaya çıkmaya başlamıştı. En kötümser senaryo 2022 yılı için 2.6 milyonluk üretim kaybı olmasını bekleyen S&P Global Mobility’den gelmişti. Şirketler birbir kayıplarına açıklamaya başladı. Alman, savaştan en fazla etkilenen ülkelerin başında geliyor. Ukrayna’dan kablo tedarik edemeyen VW Grubu, BMW ve Mercedes’in kaybı şimdiden 150 bin araca ulaşmış. Hiç kuşkusuz bu kayıp Türkiye’ye de yansıyacak. Araç bulunurluğu iyice zorlaşacak. Keza Türkiye’nin en büyük ihracat pazarı AB’nin büyük pazarları çip yüzünden çift haneli daralmaya devam ediyor. Avrupa’da satışların Temmuz 2021’den bu yana küçüldüğünü hatırlatalım. Gelen bu haberler, Türkiye’nin ihracatı için pek olumlu gelişmeler değil. Daha ilk çeyrekten üretim ile ihracat hedeflerinin şaşabileceği, sinyalleri güçleniyor.
Hiçbir şey eskisi gibi olmaz
Savaş sona erse de hiçbir şeyin eskisi gibi olmayacağı kesin. Ukrayna’nın nasıl yeniden toparlanacağı, bu büyük yıkımın nasıl yeniden inşa edileceği, bağımsızlık sınırları, ekonomi ve sanayinin yaralarını sarıp saramayacağı bilinmiyor. Şirketler Ukrayna yerine alternatif üretim üsleri arıyor zaten. Enerji ve hammadde fiyatlarının eski seviyelere dönüp dönmeyeceği merak ediliyor. Otomotiv sektörünün fabrika ayarlarına geri dönmesi kolay olmayacaktır. Stratejileri uzun vadeli planlandığı için ortaya çıkan sorunları hemen çözmek kolay değil. Yeniden eski tempoya ulaşmak, vites yükseltmek zaman alacaktır. Umalım ki savaş önce insani olarak bir an önce bitsin. Bu insanlık dramın bir an evvel barışla sonuçlansın. Sonrasında taşlar yerine oturacaktır…
