Koronavirüs salgınına rağmen otomotiv pazarında beklentilerin üzerinde hareket yaşanırken, kamu bankalarının kararı sürpriz oldu. Üç kamu bankası ‘fiyat artışlarını’ öne sürerek Honda, Hyundai, Fiat, Ford, Renault ve Toyota’yı düşük faizli kredi kampanyasından çıkardı. İşin özeti zamları bahane ederek bir anlamda kampanyayı bitirmiş oldular. Kredi paketinde ticari araç markaları Anadolu Isuzu, Karsan, BMC kaldı. Böylece pandemi döneminde ÖTV indirimi ve hurda teşviği yerine otomotive ve tüketicilere sağlanan finans desteği sona erdi. Esasında üç kamu bankasının 5 Haziran’da normalleşme sürecine geçiş ve ekonomik hayatın canlanması için açıkladığı dört kredi paketinde ‘otomotive’ sağlanan faiz oranları yeni değildi. Yani mevcut kredi paketinin yeniden duyurulmasıydı. Ekim 2019’da başlayan kampanya 30 Haziran’a kadar zaten uzatılmıştı. Sadece ikinci el araç ile motosiklet dahil edilmişti. Son kampanya ile kamu bankaları süreyi ileriye arttı ve bitiş tarihi belirtmedi. Genel kanı yıl sonuna kadar süreceği yönündeydi.
Şirketler ne kadar zam yaptı?
Konuştuğum yöneticiler kampanyanın bitmesinden değil kamuoyuna verilen mesajdan rahatsızlar. Günah keçisi ilan edildiklerini, döviz kuru ve artan maliyetler dışında keyfi bir fiyat artışı yapmadıklarını savunuyorlar. Yılbaşından bu yana eurodaki artışın yüzde 20’yi geçtiğini, bazı markaların yüzde 12-15 oranında zam yaptığını düşünürsek haksız sayılmazlar. Geçtiğimiz günlerde Otomotiv Sanayi Derneği (OSD) Başkanı Haydar Yenigün de pandemi nedeniyle artan maliyetleri otomobil fiyatlarına yansıtmadıklarını, artışların sadece kurdan kaynaklı olduğunun altını çizmişti.
Satışları olumsuz etkiler mi?
Peki bundan sonra ne olacak? Alınan karar vites yükselten otomotiv satışlarına fren yaptıracak mı? Hiç kuşkusuz otomotiv pazarında herkesi şaşırtan bu canlılıkta, kamu bankalarının düşük faizli kredi kampanyası etkili oldu. Daha önce değindiğim gibi ‘Devlet baba’ algısı tüketici nezdinde hâlâ etkili. Özellikle devlet tarafından yapılması güçlü etki yaratıyor. Ancak son dönemde sadece kamu değil özel bankaları tercih edenlerin sayısı da oldukça fazla. Bazı yerli markalarda kamu bankalarından kredi alan tüketicilerin oranı oldukça azmış. Anlaşmalı özel bankaların da faiz oranını düşürmesi, kamu bankalarında evrak işlerinin yoğun olması ve online başvuru yapılamaması, tercihlerde etkili olmuş. Bu arada kamunun kampanyasında şirketlerin de ellerini cebe attığını ve finansmanın maliyetine önemli katkı sağladıklarını hatırlatalım. Hatta özel bankalarla yapılan iş birliklerinin daha avantajlı olduğuna dikkat çekiliyor.
İkinci eli ve fiyatları hareketlendirir
Otomobil satın almak isteyen tüketiciler rahat olsunlar, kampanyadan çıkarılan şirketler tüketicilere sundukları avantajlı kampanyalara devam edecekler. Hem düşük faizli kredi hem ‘Şimdi al 2021’de öde’ gibi birçok fırsat sağlanacak. Bu yüzden otomotiv pazarındaki temponun aynı şekilde sürmesi bekleniyor. Tahminlerin üzerine çıkan Haziran satışlarından sonra Temmuz’da da yüksek bir pazar beklentisi var. Rekor Temmuz rakamları gelirse kimse şaşırmasın. En yüksek Temmuz satışı 83 bin 836 adetle 2015’te ve 82 bin 927 adetle 2017’de görülmüştü. Yaşanan tedarik sıkıntısına rağmen piyasada 85-90 bin adetler konuşuluyor. Talep o kadar yoğun ki kamu bankalarının kararı, tüketicileri durduramaz gibi görünüyor… Sadece ikinci eli biraz daha hareketlendirir, bu da zaten şişirilen fiyatları iyice yükseltir.
