Türkiye’de son 5 yılda hibrit otomobillerdeki çıkış dikkati çekiyor. Hibritlerin satışı geçen yıl yüzde 85 artarken, 2021 yılına da hızlı başladılar. 2020 sonunda yüzde 3.7 olan pazar payı Ocak’ta yüzde 9.3’e kadar çıktı. Yeni modellerle birlikte bu yıl hibrit pazarındaki büyüme devam edecek gibi görünüyor. Özellikle yerli modellerin sayısının artması ilgiyi daha da artıracaktır. Hyundai i20’den sonra motoru da Bursa’da üretilen Renault Clio’nun hibrit versiyonu satışa sunulacak. Yılın ilk yarısında yollara çıkacak İzmitli crossover Bayon’da da hibrit motor seçeneği yer alacak.
Milyonlarca euroluk yatırımla üretilen yerli hibrit modeller yollara çıkmaya hazırlanıyor ancak desteklerinin genişletilmesiyle ilgili henüz gelişme yaşanmadı. Diyeceksiniz ki ‘Son 1 yılda iki vergi artışı yaşandı, hangi teşvikten bahsediyorsun?’ Toyota, Sakarya’yı hibrit üssü haline getirdiyse, tüm dünya için Renault’nun hibrit motorlarını Bursa üretiyorsa, Gölcüklü Ford Transit PHEV Yılın Ticari Aracı seçiliyorsa, Hyundai İzmit’e hibrit yatırımı yapıyorsa ve Türkiye otomotiv sektörünün yıkıcı teknolojiler karşısında ayakta kalması için yeni yatırımlara ihtiyacı varsa, bunu gündeme getirmemiz gerekiyor.
Yerli üreticiler büyük yatırım yaptı
Hatırlanacağı gibi Renault MAİS, hibrit araçlara 2016’da getirilen ÖTV teşviğinin genişletilmesi için bir çalışma hazırlayarak geçen yılın başında Gelirler İdaresi Başkanlığı’na sunmuştu. Renault MAİS Genel Müdürü Berk Çağdaş, teşvik maddesinde yazdığı gibi elektrik motor gücüne göre yüzde 50 indirim istediklerini aktarmıştı. 1.800 cm3 ile 2.500 cm3 motorlu binek otomobillere uygulandığı gibi… Çağdaş, teşviğin genişletilmesini Clio özelinde değil tüm sektör adına geçerli olacak şekilde revize edilmesi talep ettiklerine dikkat çekiyor. Hyundai Assan bu konuda sessiz kalmayı tercih ediyor. Kamuoyu ile paylaşmıyor ama son yapılan 170 milyon euronun üzerindeki yatırımları hatırlatarak, teşvik konusunda lobi yapıyorlar. Toyota Türkiye Pazarlama ve Satış CEO’su Ali Haydar Bozkurt da teşviğin genişlemesiyle rekabetin artacağını bilse de çevreci araçların daha az vergi ödemesi gerektiğini savunuyor. Motor hacmi takıntısından kurtulup, yeni dünya düzenine uygun bir vergi sisteminin gerekliliğine her fırsatta vurgu yapıyor.
Peki geçen yıl yerliyi desteklemek adına yapılan vergi düzenlemesi ve son olarak elektrikli otodaki ÖTV artışını düşünürsek hibritte teşvik genişler mi? Sonuçta elektrikli otomobilde Porsche Taycan satışlarının Maliye’nin dikkatini çekmesiyle ÖTV’nin yükseldiğini herkes biliyor. Aynı şekilde hibrit otomobillerdeki hızlı büyüme trendi, Ankara’nın gözünden kaçmıyordur. Hatta bazen hibritler ile ilgili bir haber yazdığım zaman ‘Kötülük mü yapıyorum? diye kafamdam geçiriyorum.
Cari açık hassas noktaları
Hiç kuşkusuz hibritte yeni modeller yerliler ile sınırlı değil. Birçok markanın hibrit, mild hibrit seçeneği var. Hiç kuşkusuz teşvik hibrit satışlarını olumlu yönde etkileyecektir. Ankara da ithalatın artabileceği endişesini taşıyordur. Sonuçta teşvikte yerli-ithal ayrımı yapılamaz. Cari açık hükümetin en önem verdiği konulardan biri. 2020’de cari açık 24.4 milyar dolarlık beklentilerin çok üzerinde 36.7 milyar dolar çıktı. Her ne kadar bunun nedeni pandemide düşen turizm gelirleri ve artan altın ithalatıyla ilgili olsa da Ankara bu konuda çok hassas. Bu yüzden hibrit otoda desteklerin genişlemesi, ithal riskine takılıyor olabilir. Umarım elektrikli otomobildeki yanlış, hibrit desteğin genişlemesiyle telafi edilir, hem lokomotif sektör otomotivin gönlü alınır hem de tüketiciler daha çevreci araçlara daha makul fiyatlarla sahip olabilir.
