Türkiye’de otomotiv pazarı kurumsal satışların etkisiyle Mart’ta beklendiği gibi yaklaşık 65 bin adet seviyesinde gerçekleşti. Bardağın boş tarafı satışlar geçen yılın aynı dönemine göre yüzde 33 azalırken, bardağın dolu tarafı Şubat’a oranla yüzde 29’luk büyüme söz konusu. Mart ayı satışlarının 10 yıllık ortalamanın yüzde 7.3 gerisinde olduğu görülüyor. İlk çeyrek verileri, 2022’nin zor geçeceğini resmileştirmiş oldu. Savaşla birlikte büyüyen tedarik sorununun 2023 yılına sarkması sürpriz olmayacak. 2022 yılı bireysel alımlardan ziyade kurumsal, filo satışlarıyla ayakta kalacak. Bireyselde talep biraz da otomobilin yatırım aracı olarak görülmesinden kaynaklanıyor. Konut fiyatlarının uçtuğunu gören vatandaş elindeki birikimini otomobile yatırmayı tercih ediyor.
İki yeni ÖTV diliminde kaç model kaldı?
Satılan otomobilleri incelediğimizde yılbaşında 1.6 litrelere eklenen iki yeni ÖTV diliminin etkisinin kalmadığı görülüyor. Yüzde 60 ve 70’lik yeni baremlere giren model sayısı son zamlarla birlikte azaldı. Şubat’ta satılan otomobillerin yüzde 40.8’i yüzde 50-60-70’lik ÖTV dilimine girerken, bu oran Mart’ta yüzde 32.1’e indi. Yüzde 50’lik ÖTV’de bulunan araç da kalmadı. Mart’ta satılan binek otoların yüzde 54’ü yüzde 80’lik vergi diliminde yer aldı. Otomotiv Distribütörleri Derneği’nin (ODD) verilerine göre, yüzde 60’lık ÖTV’de 10 model yer alıyor. Fiat Egea, Hyundai Bayon, i10, i20, Kia Picanto, Rio, Mitsubishi SpaceStar, Renault Clio, Seat Ibiza, Toyota Yaris en düşük vergi dilimindeki vergiler. Yüzde 70’lik ÖTV’de ise 20 model var. Bunlar da Citroen C3, Dacia Duster, Sandero, Fiat Egea, Panda, Honda City, Hyundai Bayon, i20, Kia Rio, Stonic, Nissan Micra, Opel Corsa, Peugeot 208, Renault Clio, Taliant, Seat Ibiza, Skoda Fabia, Toyota Corolla, VW Polo, Golf şeklinde. Özetle yüzde 80’lik ÖTV’ye girmeyen sadece 30 model kalmış. Savaş sonrası üretim maliyetlerinin artmasıyla, önümüzdeki günlerde iki yeni ÖTV diliminde tek tük model kalacak.
Arça olsa satışlar canlanır mıydı?
Sohbet ettiğim ODD’nin yeni Başkanı Ali Haydar Bozkurt da bu duruma dikkat çekerek, matrah güncellemesine ihtiyaç olduğunu belirtiyor. Bozkurt, “Hemen hemen tüm araçlar yüzde 80’lik vergi baremine girdiyse bir müdahale şart görünüyor” diyor. Bozkurt, pazardaki daralmanın tek nedeninin çip krizi olmadığını, lojistikten hammaddeye, yüksek faizden kredi kullanımına kadar birçok sorunun bulunduğunun altını çiziyor. Ali Haydar Bozkurt’a göre, araç bulunurluğu olsa bile 2022 yılı çok çok hareketli geçmeyecek. Matrahta bir güncelleme yapılırsa toplam pazarın 650-700 bin adet düzeyinde gerçekleşeceğini öngörüyor.
Üretim ve ihracat hedefi şaşacak
Sanayi tarafına yani üretim ve ihracat tarafına bakarsak, ilk çeyrek verileri pek de iç açıcı değil. Üretim Eylül’den bu yana gerilerken, ihracat hem Mart’ta hem ilk çeyrekte azaldı. ‘Üretim ve ihracatta hedefler şaşabilir’ derken, savaşın da olumsuz etkisiyle 2022 beklentileri havada kalacak. Umarız fatura daha da büyümez, binlerce kişinin ekmek yediği sektör sıkıntılı günler geçirmez…
