Rusya’nın Ukrayna’ya saldırması, çip kriziyle boğuşan küresel otomotiv sektörüne bir darbe daha vurdu. Savaşla birlikte parça tedariğinde sorun yaşayan şirketler üretime ara veriyor. Gelen haberler, yıla iyi başlangıç yapamayan Türkiye otomotiv sektörünü tehdit ediyor. Çip sıkıntısı nedeniyle Şubat’ta Batı Avrupa’da satışlar yüzde 5.7 azaldı. Analiz şirketi LMC Automotive, tedarik sıkıntısı, yaptırımlar, yükselen enflasyon ve tüketici güveninin satışlar üzerinde baskı oluşturacağını belirterek, Batı Avrupa’da satışların 11 milyon adedin altında kalmasını bekliyor. Bu da büyük umutlarla başlanan 2022’de sadece yüzde 3.6’lık büyümenin yakalanabileceği anlamına geliyor. Salgın öncesi 2019 yılındaki 14.2 milyon adetlik satışın yakalanmasının zaman alacağını gösteriyor.
Türkiye’nin hedefi şaşacak mı?
Türkiye otomotiv sektörü, henüz üretim ve ihracatta artıya geçemedi. İlk 2 ayda üretim yüzde 12, ihracat yüzde 11 azaldı. Savaşın çip krizini tetikleyeceğini düşünürsek, önümüzdeki dönem için birçok riskle karşı karşıyayız. Fırlayan paladyum, nikel ve alüminyum, zaten artan maliyetleri iyice yükseltecek. FT’ye konuşan Volkswagen Grubu CEO’su Herbert Diess, savaşın ekonomiye Covid-19 salgınından daha fazla etkileyeceğini belirtiyor. Diess, küresel tedarik zincirlerindeki kesintinin büyük fiyat artışlarına, enerji kıtlığına ve enflasyona sebep olabileceği uyarısında bulunuyor. Özetle otomobile ‘maliyet zammı’ yine kapıda. Artan hammadde fiyatları, büyüyen lojistik sorunları, tedarik sıkıntısı gölgesinde Türkiye’nin üretimi ve ihracatı etkilenecektir. 2022 hedefleri daha ilk çeyrekte tehlikeye girdi. Hatırlanacağı gibi OSD, üretimde 2021’e oranla yüzde 8-15, ihracatta yüzde 11-17 arasında artış bekliyor. Üretimin 1 milyon 380-1 milyon 470 bin adede, ihracatın da yeniden 1 milyon adetlerin üzerine çıkması tahmin ediliyor. Hiç kuşkusuz savaşın ne kadar süreceği ve nasıl sonuçlanacağı, küresel otomotiv sektörüne faturasını netleştirecek. Almanya’dan Çekya’ya, Türkiye’den Fransa’ya üretimde söz sahibi ülkeler, savaştan nasibini alacak.
Yüzde 50-60 ÖTV’ye giren araç azalıyor
İç pazar Mart ayında da durgun geçiyor. Gelecek kaygısı, yükselen fiyatlar ve akaryakıt zamları, piyasayı olumsuz etkiliyor. Pazarı şu an kurumsal satışlar ayakta tutuyor. Döviz kurunun yeniden kıpırdamaya başlaması ve maliyet artışları, önümüzdeki dönemde zamları beraberinde getirecektir. Böylece yüzde 50 ile yüzde 60’lık ÖTV dilimine girecek model sayısı yine azalacaktır. 2022 model yılı zamlarıyla birlikte sinyalleri gelmeye başladı bile. Ocak’ta satılan otomobillerin yüzde 22.3’ü yüzde 50-60 vergi dilimindeyken, bu oran Şubat’ta yüzde 14.1’e geriledi. Keza artan fiyatlar, taşyıt kredisinde limitleri ve vadeleri etkileyecek. ‘400 bin TL için yüzde 70 kredi ve 48 ay vade’ kriterine giren araç sayısı azalacak. Krediye ulaşım zorlaşacak. Görüldüğü gibi binlerce km uzakta çıkan savaş, gıda ürünlerinden enerjiye, finanstan otomotive kadar her alanda etkisini gösteriyor. Umarız en kısa sürede savaş yerini barışa bırakır, milyonlarca masum yeniden hak ettikleri hayatlarına, sevdiklerine kavuşur…
