Türkiye’nin 60 yıllık hayali gerçeğe dönüştürecek yerli otomobil için tarihi adım atıldı. 27 Aralık’ta ilk kez gösterilen prototiplerden sonra, Gemlik’te inşa edilecek fabrikanın temeli atıldı. Her şey planladığı gibi giderse ‘bir fabrikadan daha ötesi’ şeklinde tanıtılan tesis, 18 ayda tamamlanacak ve ilk araç 2022’nin son çeyreğinde banttan inecek. Geçen hafta sonu gerçekleştirilen temel atma töreni, bu yüzden projenin en önemli adımlarından biriydi. Pandemi nedeniyle online platformda takip ettiğim törende satır aralarında kalan bazı önemli ayrıntılar dikkatimi çekti. En başta TOGG markası ile yola devam edilme kararı alınmış. Otomobilin isminin de aynı şekilde TOGG olmasına karar verilmiş. Daha çarpıcı, sempatik, hikayesi olan ve en önemlisi küresel bir isim olabilir miydi? İsimle ilgili olarak danışmanlık şirketleri çalışıyordu. Kolay söylenebilen, küresel bir isim üzerinde duruluyordu.
Batarya nasıl yerli olacak?
TOGG CEO’su Gürcan Karakaş’ın konuşmasında ‘yerli batarya’ öne çıkan konuların başındaydı. Karakaş, batarya ve modül paketlerini üretim başlangıcından itibaren yerlileştireceklerini açıkladı. Peki yerli batarya nasıl olacak? Sonuçta batarya için bir otomobil fabrikasından daha fazla yatırım gerekiyor. 2.5 milyar dolardan bahsediyoruz. Tüm dünya bataryada Çin’e bağımlı durumda. TOGG ise ilk etapta batarya modül ve paketlerini yerlileştirmeyi planlıyor. Paketlemeden kasıt homogolasyon ile yazılım. Bu hedef öne çekilmiş, ilk seri üretim araçta yerli modül ve paketin yer alması planlanıyor. Hücre ise en önemli konu. 11 kalemden oluşan bir batarya paketinin toplam maliyetinin yarısından çoğunu hücreler oluşturuyor. TOGG, batarya konusunda 6 şirketle görüşmüş ve gizlilik anlaşması imzalamıştı. Karakaş’ın açıklamasından kısa listeye kalanların belli olduğu anlaşılıyor. Dünyanın en büyük batarya üretim ve teknoloji şirketlerinden biri olan Çinli CATL’in fabrika için Türkiye’yi incelemesi de ‘TOGG’un yerli batarya hayali bu şekilde mi gerçekleşecek?’ diye düşündürüyor. CATL’in yerli otomobilde kullanılacak elektrikli motoru üreten Bosch ile birlikte çalıştığını da ekleyelim.
TOGG’un örnek aldığı Byton durdu
Tüm dünyayı etkileyen koronavirüs salgınına rağmen TOGG’un projeye planlandığı gibi devam etmesi törende altı çizilen konulardan biriydi. Mayıs’ta planlanan temel atma pandemi yüzünden Temmuz’a ertelendi sadece. Salgın döneminde birçok şirketin projelerine ara verdiğini veya iptal ettiğine şahit olduk gerçekten. Hatta uzun yıllar sonra Türkiye’ye gelecek otomotiv yatırımı da bu şekilde kaçtı. Manisa’ya kuracağı fabrika yatırımından vazgeçen Volkswagen bunlardan biri. Bir diğer örnek de TOGG’un rakiplerinden biri olan Çinli elektrikli otomobil üreticisi Byton. Byton, pandemi döneminde finansman bulamadığı için operasyonlarını durdurma kararı aldı. 4 yıllık geçmişe sahip şirket, elektrikli SUV’u M-Byte ile Avrupa ile Kuzey Amerika pazarlarına girmeyi hedefliyordu. İşin ilginci yola çıkış noktasında TOGG, Byton’ı örnek alıyordu. Danışmanlık hizmeti veren Boston Consulting’in yirmi örnek proje arasında TOGG’a en yakın olarak Byton’ı örnek göstermişti. Babayiğitlerin ise 2018’den bu yana sadece Ar-Ge’ye 700 milyon lira harcadığı ilk kez açıklandı. Bugüne kadar yapılan yatırımın bu rakamın çok üzerinde olduğunu belirtelim. Ortakların 3 yıl içinde toplamda 3.5 milyar lira sermaye koyacağını hatırlatalım.
İnan Kıraç’tan ‘Ayrılık yok’ mesajı
Törende babayiğitlerin tam kadro bulunarak, ‘Birlikteyiz’ mesajı vermeleri önemliydi. Özellikle de Kök Grubu’nun patronu İnan Kıraç’ın rahatsız olmasına rağmen törene katılması dikkatlerden kaçmadı. Hatırlanacağı gibi Kıraç’ın Türkiye’nin Otomobili projesinden ayrılmak istediği iddiası geçen yıl ortaya atılmıştı. Duayen iş insanının Türkiye’nin Otomobili’nin Gebze Bilişim Vadisi’nde Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan’ın da katıldığı ilk tanıtımına katılmaması dedikoduları artırmıştı. Hatta TOGG Yönetim Kurulu, söylentileri yalanlamak adına Kıraç’ı evinde ziyaret ederek, toplu fotoğraflarını sosyal medyadan paylaşmıştı. Temel atma töreninde boy gösteren İnan Kıraç, çevresine ‘Hastaydım ve gerçekten zor bir dönemden geçtim. Kimseyi inandıramadım’ diye yakınmış. Kıraç’ın bu önemli günde yer alması ‘Ayrılık yok’ mesajını güçlendirdi.
Hiç kuşkusuz yerli otomobille ilgili birçok merak edilen soru var. Kurban Bayramı sonrası Gürcan Karakaş’ın yapmayı planladığı basın toplantısında yerli batarya başta olmak üzere daha fazla ayrıntının ortaya çıkacağını düşünüyorum…
